शनिवारी शनिदेवाची पूजा करून म्हटली जाणारी ही मराठी आरती सात कडव्यांची आहे. हिचं वेगळेपण म्हणजे ती शनिला भयानक न दाखवता न्याय करणारा देव म्हणून मांडते: ज्यावर कृपा करील तो रंकाचा राजा होतो, आणि गर्व करील त्याला शिक्षा मिळते.
शनिदेवाच्या आरतीचे बोल (Marathi)
जय जय श्रीशनिदेवा । पद्मकर शिरीं ठेवा ॥ आरती ओवाळितों । मनोभावें करूनी सेवा ॥ धृ ॥ सूर्यसुता शनिमूर्ती । तुझी अगाध कीर्ती ॥ एक मुखें काय वर्णूं । शेषा न चले स्फूर्ती ॥ १ ॥ नवग्रहामाजीं श्रेष्ठ । पराक्रम थोर तुझा ॥ ज्यावरी कृपा करिसी । होय रंकाचा राजा ॥ २ ॥ विक्रमासारिखा हो । शककर्ता पुण्यराशी ॥ गर्व धरितां शिक्षा केली । बहु छळियलें त्यासी ॥ ३ ॥ शंकराच्या वरदानें । गर्व रावणें केला ॥ साडेसाती येतां त्यासी । समूळ नाशासी नेला ॥ ४ ॥ प्रत्यक्ष गुरुनाथा । चमत्कार दावियेला ॥ नेऊनी शूलापाशी । पुन्हा सन्मान केला ॥ ५ ॥ ऐसे गुण किती गाऊं । धणी न पुरे गातां ॥ कृपा करी दीनावरी । महाराजा समर्था ॥ ६ ॥ दोन्ही कर जोडूनियां । रखमां लीन सदा पायीं ॥ प्रसाद हाचि मागे । उदयकाळ सौख्य दावीं ॥ ७ ॥
Shani Dev Aarti Lyrics in English
Jai jai Shrishanideva | Padmakar shirin theva || Aarti ovaliton | Manobhaven karuni seva || Dhru || Suryasuta Shanimurti | Tuzhi agadh kirti || Ek mukhen kay varnun | Shesha na chale sphurti || 1 || Navagrahamajin shreshtha | Parakram thor tuzha || Jyavari krupa karisi | Hoy rankacha raja || 2 || Vikramasarikha ho | Shakakarta punyarashi || Garva dharitan shiksha keli | Bahu chhaliyalen tyasi || 3 || Shankarachya vardanen | Garva Ravanen kela || Sadesati yetan tyasi | Samul nashasi nela || 4 || Pratyaksh Gurunatha | Chamatkar daviyela || Neuni shulapashi | Punha sanman kela || 5 || Aise gun kiti gaun | Dhani na pure gatan || Krupa kari dinavari | Maharaja samartha || 6 || Donhi kar joduniyan | Rakhman lin sada payin || Prasad hachi mage | Udaykal saukhya davin || 7 ||
आरतीचा अर्थ (Meaning)
धृपदात भक्त शनिदेवाला मनभावाने आरती ओवाळतो आणि त्याचा कमलसदृश हात डोक्यावर ठेवावा अशी प्रार्थना करतो. पहिल्या कडव्यात शनी हा सूर्याचा पुत्र आहे असं सांगून “एका तोंडाने किती वर्णन करू?” असा भाव आहे. दुसर्या कडव्यात नवग्रहांमध्ये शनी श्रेष्ठ म्हटला आहे, आणि त्याची कृपा झाली तर रंकाचा राजा होतो. तिसर्या आणि चौथ्या कडव्यांत दोन उदाहरणं येतात: गर्व केलेल्या विक्रमाला शिक्षा मिळली, आणि शंकराच्या वरदानाने गर्विष्ठ झालेल्या रावणाला साडेसातीने मुळासह नाशाला नेलं. पाचव्यात गुरूंचा सन्मान परत मिळल्याचा चमत्कार आहे. शेवटी भक्त दोन्ही हात जोडून एकच प्रसाद मागतो – उदयाचा काळ सुखाचा दाखव.
शनिदेव आरतीचे महत्त्व
शनिवार हा शनिदेवाचा दिवस मानला जातो; त्या दिवशी तेल, काळे उडीद आणि निळी फुलं अर्पून ही आरती म्हटली जाते. साडेसातीचा उल्लेख आरतीत स्वतः येतो, पण तो भीती न दाखवता “गर्व सोड” हा अर्थ सांगतो. म्हणून ही आरती शिक्षा नसून न्यायाची आठवण करून देणारी मानली जाते.
आरती माहिती
| आरतीचे नाव | श्रीशनिदेवाची आरती |
| देवता | श्री शनिदेव (सूर्यपुत्र) |
| भाषा | मराठी |
| रचयिता | नाममुद्रा “रखमा” (आरतीतील शेवटच्या ओळीनुसार) |
| रचना | ७ कडवी + धृपद |
| कधी म्हणतात | शनिवार, शनि अमावस्या, साडेसाती काळातली पूजा |
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
शनिदेवाची आरती कधी म्हणावी?
शनिवारी, विशेषतः संध्याकाळी पूजेनंतर. शनि अमावस्येलाही म्हटली जाते.
साडेसाती म्हणजे काय?
ज्योतिषानुसार शनीचा साढेसात वर्षांचा काळ. आरतीत रावणाच्या गर्वाच्या संदर्भात तो उल्लेख येतो.
हिंदी शनि आरतीपेक्षा ही वेगळी आहे का?
होय. हिंदीत “जय जय श्री शनिदेव भक्तन हितकारी” म्हटली जाते; ही मराठी रचना सात लहान कडव्यांची आहे.