अनंत चतुर्दशीला अनंताचं व्रत करून ही आरती म्हटली जाते. आरतीच्या पहिल्याच चरणात “भाद्रपदमासी शुक्ल चतुर्दशी” असा व्रताचा दिवस स्पष्ट सांगितला आहे, आणि पुढे पूजेचा क्रमही ओळीओळीने येतो.
अनंताच्या आरतीचे बोल (Marathi)
जय श्रीअनंता लक्ष्मीकांता आरती ओवाळू । भक्तां संकट पडतां धावे अनंत कनवाळू ॥ धृ ॥ भाद्रपदमासी शुक्ल चतुर्दशी तव व्रत नेमाने । दुकूलदोरक करुनि पूजिति अनंत नामानें ॥ १ ॥ नानापरिची पुष्पें द्रव्ये तुजला अर्पीती । षोडशपूजा करूनी ब्राह्मण संतर्पण करिती ॥ २ ॥ अपूप वायान दंपतिपूजन त्या दिवशी करिती । अनंत सन्तुष्टोनि देती संतति संपत्ती ॥ ३ ॥ रामा धर्में आचरीतां व्रत क्लेशांतुनि सुटला । कौंडिण्याने पुजितां तुजला उद्धरिले त्याला ॥ ४ ॥ मोरेश्वरसुत वासुदेव हा तिष्ठत सेवेसी । संकटकाळी रक्षी अनंता आपुल्या दासासी ॥ ५ ॥
Anant Aarti Lyrics in English
Jai Shri Ananta Lakshmikanta aarti ovalu | Bhaktan sankat padatan dhave Anant kanvalu || Dhru || Bhadrapadamasi shukla chaturdashi tav vrat nemane | Dukuldorak karuni pujiti Anant namanen || 1 || Nanaparichi pushpen dravye tujala arpiti | Shodashapuja karuni brahman santarpan kariti || 2 || Apup vayan dampatipujan tya divashi kariti | Anant santushtoni deti santati sampatti || 3 || Rama dharmen acharitan vrat kleshantuni sutala | Kaundinyane pujitan tujala uddharile tyala || 4 || Moreshwarsut Vasudev ha tishthat sevesi | Sankatkali rakshi Ananta apulya dasasi || 5 ||
आरतीचा अर्थ (Meaning)
धृपदात अनंत म्हणजेच लक्ष्मीपती विष्णू, जो भक्तांवर संकट येताच धावून येतो, असं म्हटलं आहे. पहिल्या चरणात व्रताचा दिवस आणि दोरक (अनंताचा दोरा) बांधून केली जाणारी पूजा येते. दुसर्या चरणात नाना प्रकारची फुलं आणि द्रव्ये अर्पण करून षोडशोपचार पूजा आणि ब्राह्मणभोजन सांगितलं आहे. तिसर्या चरणात अपूप (गोड नैवेद्य), वायन आणि दंपतीपूजन हे व्रताचे भाग येतात, आणि संतुष्ट अनंत संतती आणि संपत्ती देतो असं फळ सांगितलं आहे. चौथ्या चरणात व्रत केलेल्या दोन पौराणिक कथांचा उल्लेख आहे, आणि शेवटी रचयिता स्वतःला अनंताचा दास म्हणवून संकटात रक्षणाची मागणी करतो.
अनंत चतुर्दशीचे महत्त्व
अनंत चतुर्दशी हा गणेशोत्सवाचा शेवटचा दिवस आहे; त्याच दिवशी अनेक घरांत अनंताचं व्रतही केलं जातं. व्रतात चौदा गांठी असलेला रेशमी दोरा (अनंत) बांधला जातो. आरती ही फक्त स्तुती न राहता व्रताची कृती सांगणारी असल्यामुळे ती पूजेच्या शेवटी आवर्जून म्हटली जाते.
आरती माहिती
| आरतीचे नाव | श्री अनंताची आरती |
| देवता | श्री अनंत (विष्णू) |
| भाषा | मराठी |
| रचयिता | मोरेश्वरसुत वासुदेव (आरतीतील नाममुद्रेनुसार) |
| रचना | ५ कडवी + धृपद |
| कधी म्हणतात | भाद्रपद शुद्ध चतुर्दशी (अनंत चतुर्दशी) |
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
अनंत चतुर्दशी कधी येते?
भाद्रपद महिन्याच्या शुद्ध चतुर्दशीला. ही तिथी आरतीच्या पहिल्याच चरणात सांगितली आहे.
आरतीतला दुकूलदोरक म्हणजे काय?
व्रतात बांधला जाणारा रेशमी दोरा, ज्याला अनंत म्हणतात. तो आणि षोडशोपचार पूजा हे व्रताचे मुख्य भाग आहेत.
आरतीत कौंडिण्याचा उल्लेख का आहे?
अनंत व्रताच्या पौराणिक कथेत कौंडिण्य यांची कथा येते; आरती त्या कथेचा आधार घेऊन व्रताचं फळ सांगते.