श्री दत्तात्रेयांची ही आरती संत एकनाथ महाराजांची रचना आहे. दत्त मंदिरात, गुरुवारच्या पूजेत आणि दत्त जयंतीला हीच आरती म्हटली जाते. खाली संपूर्ण मराठी बोल, इंग्रजीत वाचण्यासाठी लिप्यंतर आणि आरतीचा सोपा अर्थ दिला आहे.
दत्त आरतीचे बोल (Marathi)
त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती दत्त हा जाणा । त्रिगुणी अवतार त्रैलोक्य राणा । नेती नेती शब्द न ये अनुमाना । सुरवर मुनिजन योगे समाधी न ये ध्यान ॥ जय देव जय देव जय श्री गुरुदत्ता । आरति ओवाळीता हरली भवचिन्ता ॥ जय देव सबाह्य अभ्यंतरी तू एक दत्त । अभाग्यासी कैसी नकळे ही मात । पराही परतली कैसा हा हेत । जन्म मरणाचा पुरलासे अंत ॥ जय देव दत्त येऊनीया उभा ठाकला । सद्भावे साष्टांगे प्रणिपात केला । प्रसन्न होउनीया आशीर्वाद दिधला । जन्मा मरणाचा फेरा वाचविला ॥ जय देव दत्त दत्त ऐसे लागले ध्यान । हरपले मन झाले उन्मन । मी तू पणाची झाली बोळवण । एका जनार्दनी श्री दत्त ध्यान ॥ जय देव
Datta Aarti Lyrics in English
Trigunatmak Traimurti Datta ha jana. Triguni avatar trailokya rana. Neti neti shabd na ye anumana. Survar munijan yoge samadhi na ye dhyan. Jai dev jai dev jai Shri Gurudatta. Aarati ovalita harali bhavachinta. || Jai dev || Sabahya abhyantari tu ek Datta. Abhagyasi kaisi nakale hi maat. Parahi paratali kaisa ha het. Janma maranacha puralase ant. || Jai dev || Datta yeunia ubha thakala. Sadbhave sashtange pranipat kela. Prasanna hounia ashirvad didhala. Janma maranacha phera vachavila. || Jai dev || Datta Datta aise lagale dhyan. Harapale man jhale unman. Mi tu panachi jhali bolavan. Eka Janardani Shri Datta dhyan. || Jai dev ||
आरतीचा अर्थ (Meaning)
पहिल्या कडव्यात दत्तांना त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती म्हटले आहे, म्हणजे ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश हे तिन्ही एकाच रूपात. वेद ज्यांचे वर्णन नेती नेती म्हणजे हे नाही, हे नाही असे करतात आणि योगी समाधीतही ज्यांना गाठू शकत नाहीत, ते दत्त. दुसऱ्या कडव्यात भक्त म्हणतो की दत्त आत आणि बाहेर दोन्हीकडे आहेत, पण दुर्दैवी माणसाला ही गोष्ट कळत नाही. तिसऱ्या कडव्यात दत्त प्रत्यक्ष उभे राहतात, भक्त साष्टांग नमस्कार करतो आणि आशीर्वादाने जन्ममरणाचा फेरा टळतो. शेवटी मी आणि तू हा भेद संपतो आणि फक्त दत्तध्यान उरते.
दत्त आरतीचे महत्त्व
महाराष्ट्रात दत्त संप्रदाय खूप मोठा आहे. औदुंबर, नरसोबाची वाडी, गाणगापूर अशा दत्त क्षेत्रांत रोज ही आरती होते. घरातही गुरुवारी दत्तांच्या तसबिरीसमोर दिवा लावून हीच आरती म्हणण्याची प्रथा आहे. मार्गशीर्ष पौर्णिमेला येणाऱ्या दत्त जयंतीला मात्र तिचे स्थान सर्वात मोठे असते. चाल सोपी असल्याने लहान मुलेही सहज म्हणू शकतात.
आरती माहिती
| देवता | श्री दत्तात्रेय |
| भाषा | मराठी |
| प्रकार | आरती |
| रचयिता | संत एकनाथ |
| अवसर | दत्त जयंती, गुरुवार |
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
दत्त आरती कोणी लिहिली आहे?
ही आरती संत एकनाथ महाराजांची आहे. शेवटच्या ओळीत एका जनार्दनी अशी त्यांची नाममुद्रा येते.
दत्त आरती कधी म्हणतात?
दर गुरुवारी दत्तपूजेनंतर आणि मार्गशीर्ष पौर्णिमेच्या दत्त जयंतीला. दत्त मंदिरांत रोजच्या आरतीतही हीच म्हटली जाते.
त्रिगुणात्मक त्रैमूर्ती म्हणजे काय?
सत्त्व, रज आणि तम या तीन गुणांचे तसेच ब्रह्मा, विष्णू, महेश या तीन देवांचे एकत्रित रूप म्हणजे दत्तात्रेय, असा त्याचा अर्थ आहे.