लोणावळ्याजवळ कार्ला लेण्यांच्या डोंगरावर वसलेल्या एकवीरा आईची ही आरती आगरी आणि कोळी समाजात घरोघरी म्हटली जाते. चैत्र पौर्णिमा आणि नवरात्र हा तिच्या उत्सवाचा काळ. खाली संपूर्ण आरती मराठीत, इंग्रजी लिप्यंतरात आणि अर्थासह दिली आहे.
एकवीरा आई आरती (Marathi)
येई हो एकवीरा देवी माझे माऊली ये । माझे माऊली ये ॥ दोन्ही कर जोडुनि तुमची वाट मी पाहे ॥ धृ. ॥ आलीया गेलीया अंबे धाडी निरोप । कारल्यामध्ये आहे माझी एकवीरा माय ॥ १ ॥ पिवळी साडी ही अंबे कैसी गगनी झळकली ॥ व्याघ्रावरी बैसोनी माझी एकवीरा देवी आली ॥ २ ॥ एकवीरेचे राज्य आम्हां नित्य दिपवाळी ॥ एकवीरा देवी नाम तुमचे भावे ओवाळी । येई हो एकवीरा देवी. ॥ ३ ॥
Ekvira Aai Aarti in English
yei ho ekavira devi majhe mauli ye | majhe mauli ye || donhi kar joduni tumachi vat mi pahe || dhri. || aliya geliya ambe dhadi nirop | karalyamadhye ahe majhi ekavira may || 1 || pivali sadi hi ambe kaisi gagani jhalakali || vyaghravari baisoni majhi ekavira devi ali || 2 || ekavireche rajya amhan nitya dipavali || ekavira devi nam tumache bhave ovali | yei ho ekavira devi. || 3 ||
आरतीचा अर्थ (Meaning in Marathi)
ही आरती साध्या लोकभाषेत आहे. भक्त दोन्ही हात जोडून आईची वाट पाहत आहे आणि तिला येण्याची विनंती करतो. पहिल्या कडव्यात म्हटले आहे की येणार्या जाणार्यांबरोबर आई निरोप पाठवते, कारण ती कार्ल्यात राहते. दुसरे कडवे आकाशात झळकलेल्या पिवळ्या साडीचे आणि वाघावर बसून येणार्या देवीचे चित्र रंगवते. शेवटचे कडवे म्हणते की एकवीरेच्या राज्यात भक्तांसाठी रोज दिवाळीच आहे.
Meaning in English
This aarti is in plain folk Marathi. The devotee stands with both palms joined, waiting and calling the mother to come. The first verse says she sends word with everyone who comes and goes, because she lives at Karla. The second paints her yellow sari flashing across the sky and the goddess arriving seated on a tiger. The last verse says that in Ekviras kingdom every day is Diwali for her devotees.
एकवीरा आईचे महत्त्व
एकवीरा आई ही आगरी, कोळी आणि सीकेअपी समाजाची कुलदैवत आहे. कार्ला येथील मंदिर दोन हजार वर्षांच्या बौद्ध लेण्यांशेजारी आहे. चैत्र पौर्णिमेला आणि नवरात्रात येथे मोठी गर्दी होते.
आरती माहिती
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
एकवीरा आईचे मंदिर कुठे आहे?
पुणे जिल्ह्यात, लोणावळ्याजवळ कार्ला लेण्यांच्या डोंगरावर.
एकवीरा आणि रेणुका एकच आहेत का?
काही परंपरांमध्ये दोन्हींना एकच मानले जाते, पण दोन्हींच्या आरत्या पूर्णपणे वेगळ्या आहेत.
या आरतीत नाममुद्रा आहे का?
नाही. ही लोकपरंपरेतील लहान आरती असल्याने रचयित्याचे नाव तिच्यात येत नाही, आणि तपासलेल्या तिन्ही स्रोतांत ती तिनच कडव्यांनी संपते.