शिर्डीच्या साईबाबांच्या आरत्यांमधली ही सर्वात मोठी आरती आहे – आठ कडवी. हिच्यात फक्त स्तुती नाही, तर दारिद्र्य, आजारपण, अज्ञान आणि भीती यांसारख्या रोजच्या दुःखांवर बाबांनी केलेल्या कृपेची यादी आहे.
साईनाथांच्या आरतीचे बोल (Marathi)
जय देव जय देव जय साईनाथा ॥ श्री सद्गुरुनाथा ॥ विश्वंभरा विश्वेशा । तारक तू जगता ॥ धृ ॥ ब्रह्माण्डाचा नायक देवा तू कळ्ले । प्रत्यय निजभक्तांचे अद्भुत दावियेले ॥ ब्रह्मा विष्णु शंकर गणपती तू त्राता । भजतां तव पदकमला हरिसी भवचिंता ॥ १ ॥ हरूनि दारिद्र्याते रंका रक्षियले । रोगग्रस्तां तुझिया उदिनें तारियले ॥ वांझेसी तोषविलें देऊनिया पुत्रा । जो जो वांछिल त्यांचा तू अससी दाता ॥ २ ॥ ज्ञानरवी तू दिधले ज्ञान अज्ञाना । सन्मार्गा लावुनिया उद्धरिले त्यांना ॥ ऐशी तू सकलांची ममताळू माता । रोमांचित तनु होई गुण महिमा गातां ॥ ३ ॥ यमपाशा तोडुनी तू भक्त सोडविले । आयुर्बल देऊनि त्या सकला तोषविले ॥ ऐसे सामर्थ्याचे प्रताप तव गातां । शिणली मति मग आलों शरण तुला नाथा ॥ ४ ॥ मद्वचनी विश्वासुनि जे सेवा करिती । त्यांची चिंता लागे रात्रंदिन मजसी ॥ ऐसे दृढ आश्वासन दिधलेसी जगता । करुणेचा सागर तू अससी गुरुनाथा ॥ ५ ॥ समतेची योगाची मूर्ती श्री साई । ऋद्धिसिद्धी घेती लोळण तव पायीं ॥ अंतर साक्षी तुजला सर्वांची वार्ता । अगम्य तुजला कांहीं ऐसा तू ज्ञाता ॥ ६ ॥ लाभे फळ करितां तव नवस समाधीला । दाखविसी अद्यापी निज साद लीला ॥ चुकतां पथ दर्शविसी देउनि दृष्टांता । हीना दीनांचा तू स्वामी हितकर्ता ॥ ७ ॥ जन्मोजन्मी मजला घडुं दे श्रीदेवा । आशीर्वचनाची तव लाभो मज सेवा ॥ घालुनिया लोटांगण याचितसे नाथा । पापात्मा मी यास्तव लोटुं नका परता ॥ ८ ॥
Sainath Aarti Lyrics in English
Jai dev jai dev jai Sainatha || Shri Sadgurunatha || Vishwambhara Vishwesha | Tarak tu jagata || Dhru || Brahmandacha nayak deva tu kallale | Pratyay nijbhaktanche adbhut daviyele || Brahma Vishnu Shankar Ganapati tu trata | Bhajatan tav padkamala harisi bhavachinta || 1 || Haruni daridryate ranka rakshiyale | Rogagrastan tuzhiya udinen tariyale || Vanzhesi toshavilen deuniya putra | Jo jo vanchhil tyancha tu asasi data || 2 || Dnyanaravi tu didhale dnyan adnyana | Sanmarga lavuniya uddharile tyanna || Aishi tu sakalanchi mamtalu mata | Romanchit tanu hoi gun mahima gatan || 3 || Yampasha toduni tu bhakt sodavile | Ayurbal deuni tya sakala toshavile || Aise samarthyache pratap tav gatan | Shinali mati mag alon sharan tula natha || 4 || Madvachani vishwasuni je seva kariti | Tyanchi chinta lage ratrandin majasi || Aise dridh ashwasan didhalesi jagata | Karunecha sagar tu asasi Gurunatha || 5 || Sametechi yogachi murti Shri Sai | Riddhisiddhi gheti lolan tav payin || Antar sakshi tujala sarvanchi varta | Agamya tujala kanhin aisa tu dnyata || 6 || Labhe phal karitan tav navas samadhila | Dakhavisi adyapi nij sad lila || Chukatan path darshavisi deuni drishtanta | Hina dinancha tu swami hitkarta || 7 || Janmojanmi majala ghadun de Shridewa | Ashirvachanachi tav labho maj seva || Ghaluniya lotangan yachitase natha | Papatma mi yastav lotun naka parata || 8 ||
आरतीचा अर्थ (Meaning)
धृपदात साईबाबांना सद्गुरू आणि जगाचा तारक म्हटलं आहे. पहिल्या चरणात भक्त म्हणतो, ब्रह्मा-विष्णू-शंकर-गणपती हे सगळे तूच आहेस; तुझ्या चरणांची सेवा केली की भवचिंता संपते. दुसर्या आणि तिसर्या चरणांत बाबांच्या लीला आहेत: गरिबांचं दारिद्र्य हरणं, उदीने रोग्यांना बरं करणं, निःसंतानांना संतान देणं आणि अज्ञानांना ज्ञान देऊन सन्मार्गाला लावणं. चौथ्या चरणात भक्त म्हणतो, तुझे प्रताप गाता गाता माझी बुद्धी थकली, म्हणून मी शरण आलो. पाचवं चरण बाबांच्या शब्दांत आहे: जे माझ्या वचनावर विश्वास ठेवून सेवा करतात त्यांची चिंता मला रात्रंदिवस लागते. सहाव्या चरणात साई हे समतेची मूर्ती आहेत असं म्हटलं आहे. सातव्या चरणात समाधीनंतरही बाबा भक्तांना स्वप्नात दृष्टांत देऊन मार्ग दाखवतात असा भाव आहे, आणि शेवटी जन्मोजन्मी तीच सेवा मिळो अशी मागणी आहे.
साईनाथ आरतीचे महत्त्व
शिर्डीत दिवसातून चार वेळा आरती होते: काकड आरती (पहाटे), मध्यान्ह आरती, धूप आरती (संध्याकाळी) आणि शेज आरती (रात्री). ही आरती आरतीसंग्रहातला महत्त्वाचा भाग आहे. आठ कडव्यांमध्ये बाबांच्या लीला क्रमाने येत असल्यामुळे नवीन भक्तालाही साईबाबांची ओळख एका आरतीतून होते. गुरुवार हा साईबाबांचा दिवस मानला जातो.
आरती माहिती
| आरतीचे नाव | आरती साईनाथांची |
| देवता | श्री साईबाबा (शिर्डी) |
| भाषा | मराठी |
| रचना | ८ कडवी + धृपद |
| कधी म्हणतात | गुरुवार, रोजची पूजा, रामनवमी आणि गुरुपौर्णिमा उत्सव |
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
या आरतीत किती कडवी आहेत?
एक धृपद आणि आठ कडवी. साईबाबांच्या मराठी आरत्यांमधली ही सर्वात मोठी आरती आहे.
“उदी” म्हणजे काय?
धुनीची राख. आरतीत म्हटलं आहे की रोग्यांना बाबांनी उदीने बरं केलं.
साईबाबांची आरती कोणत्या वेळी म्हणतात?
शिर्डीत काकड, मध्यान्ह, धूप आणि शेज अशा चार आरत्या होतात. घरी सामान्यपणे सकाळी किंवा संध्याकाळी, आणि गुरुवारी आवर्जून.