नवरात्रीच्या नऊ रात्रींसाठीची खास आरती. घटस्थापनेच्या पहिल्या दिवसापासून दशमीच्या सीमोल्लंघनापर्यंत, प्रत्येक दिवसाचा एक कडवा यात आहे. खाली संपूर्ण दहा कडवे मराठीत, इंग्रजीत वाचण्यासाठी लिप्यंतर आणि आरतीचा सोपा अर्थ दिला आहे.
नवरात्र आरतीचे बोल (Marathi)
आश्विनशुद्धपक्षीं अंबा बैसली सिंहासनी हो । प्रतिपदेपासून घटस्थापना ती करूनि हो । मूलमंत्रजप करूनी भोवतें रक्षक ठेऊनि हो । ब्रह्माविष्णुरुद्र आईचे पूजन करिती हो ॥१॥ उदो बोला उदो अंबाबाई माऊलीचा हो । उदोकारे गर्जती काय महिमा वर्णू तिचा हो ॥धृ॥ द्वितीयेचे दिवशी मिळती चौसष्ट योगिनि हो । सकळांमध्ये श्रेष्ठ परशुरामाची जननी हो ॥ कस्तुरीमळवट भांगी शेंदुर भरूनी हो । उदोकारें गर्जती सकळ चामुंडा मिळुनि हो ॥ उदो ॥२॥ तृतीयेचे दिवशी अंबे शृंगार मांडिला हो । मळकट पातळ चोळी कंठी हार मुक्ताफळा हो ॥ कंठीची पदके कांसे पीतांबर पिवळा हो । अष्टभुजा मिरविती अंबे सुंदर दिसे लीला हो ॥ उदो ॥३॥ चतुर्थीचे दिवशी विश्वव्यापक जननी हो । उपासकां पाहसी अंबे प्रसन्न अंतःकरणीं हो ॥ पूर्ण कृपें पाहसी जगन्माते मनमोहिनी हो । भक्तांच्या माऊलि सुर ते येती लोटांगणी हो ॥ उदो ॥४॥ पंचमीचे दिवशीं व्रत तें उपांगललिता हो । अर्घ्यपाद्यपूजनें तुजला भवानी स्तविती हो ॥ रात्रीचे समयी करिती जागरण हरिकथा हो । आनंदें प्रेम तें आलें सद्भावें क्रीडता हो ॥ उदो ॥५॥ षष्ठीचे दिवशी भक्तां आनंद वर्तला हो । घेऊनि दिवट्या हस्ती हर्षें गोंधळ घातला हो ॥ कवडी एक अर्पितां देसी हार मुक्तफलांचा हो । जोगवा मागतां प्रसन्न झाली भक्तकुळा हो ॥ उदो ॥६॥ सप्तमीचे दिवशी सप्तशृंगगडावरी हो । तेथें तूं नांदसी भोवतें पुष्पें नानापरी हो ॥ जाईजुईशेवंती पूजा रेखियली बरवी हो । भक्तसंकटी पडतां झेलूनि घेसी वरचे वरी हो ॥ उदो ॥७॥ अष्टमीचे दिवशी अष्टभुजां नारायणी हो । सह्याद्रीपर्वती पाहिली उभी जगज्जननी हो ॥ मन माझें मोहिलें शरण आलों तुजलागुनी हो । स्तनपान देऊनि सुखी केली अंतःकरणीं हो ॥ उदो ॥८॥ नवमीचे दिवशीं नवदिवसांचें पारणें हो । सप्तशतीजप होम हवनें सद्भक्ती करूनी हो ॥ षड्रस अन्न नैवेद्यासी अर्पियली भोजनी हो । आचार्यब्राह्मणां तृप्त केलें कृपेंकरूनी हो ॥ उदो ॥९॥ दशमीच्या दिवशी अंबा निघे सीमोल्लंघनी हो । सिंहारूढे दारुण शस्त्रें अंबे त्वां घेऊनी हो ॥ शुंभनिशुंभादिक राक्षसा किती मारिसी रणी हो । विप्रा रामदासा आश्रय दिधला तो चरणी हो ॥ उदो ॥१०॥
Navratri Aarti Lyrics in English
Ashwin shuddha pakshi Amba baisali sinhasani ho. Pratipadepasun ghatasthapana ti karuni ho. Mulamantrajap karuni bhovate rakshak theuni ho. Brahma-Vishnu-Rudra Aaiche pujan kariti ho. ||1|| Udo bola udo Ambabai Maulicha ho. Udokare garjati kay mahima varnu ticha ho. ||Dhru|| Dwitiyeche divashi milati chausashta yogini ho. Sakalanmadhye shreshtha Parashuramachi janani ho. Kasturimalavat bhangi shendur bharuni ho. Udokare garjati sakal Chamunda miluni ho. || Udo ||2|| Trutiyeche divashi Ambe shringar mandila ho. Malakat patal choli kanthi haar muktaphala ho. Kanthichi padake kanse pitambar pivala ho. Ashtabhuja miraviti Ambe sundar dise lila ho. || Udo ||3|| Chaturthiche divashi vishwavyapak janani ho. Upasakan pahasi Ambe prasanna antahkarani ho. Purna krupe pahasi Jaganmate manmohini ho. Bhaktanchya Mauli sur te yeti lotangani ho. || Udo ||4|| Panchamiche divashi vrat te Upangalalita ho. Arghyapadyapujane tujala Bhavani stavati ho. Ratriche samayi kariti jagaran harikatha ho. Anande prem te aale sadbhave kridata ho. || Udo ||5|| Shashthiche divashi bhaktan anand vartala ho. Gheuni divatya hasti harshe gondhal ghatala ho. Kavadi ek arpita desi haar muktaphalancha ho. Jogava magata prasanna jhali bhaktakula ho. || Udo ||6|| Saptamiche divashi Saptashringagadavari ho. Tethe tu nandasi bhovate pushpe nanapari ho. Jai-jui-shevanti puja rekhiyali baravi ho. Bhaktasankati padata jheluni ghesi varache vari ho. || Udo ||7|| Ashtamiche divashi Ashtabhuja Narayani ho. Sahyadriparvati pahili ubhi Jagajjanani ho. Man majhe mohile sharan aalo tujalaguni ho. Stanapan deuni sukhi keli antahkarani ho. || Udo ||8|| Navamiche divashi navadivasanche parane ho. Saptashatijap hom havane sadbhakti karuni ho. Shadras anna naivedyasi arpiyali bhojani ho. Acharyabrahmanan tript kele krupenkaruni ho. || Udo ||9|| Dashamichya divashi Amba nighe simollanghani ho. Sinharudhe darun shastre Ambe tva gheuni ho. Shumbha-Nishumbhadik rakshasa kiti marisi rani ho. Vipra Ramdasa aashray didhala to charani ho. || Udo ||10||
आरतीचा अर्थ (Meaning)
ही आरती नवरात्रीची रोजनिशीच आहे. पहिला कडवा आश्विन शुद्ध प्रतिपदेला घटस्थापना होते तिथून सुरू होतो. पुढे दर्वळी त्या त्या तिथीला काय घडते ते येते: दुसरीला चौसष्ट योगिनी जमतात, तिसरीला अंबेचा शृंगार होतो, सातवीला सप्तशृंगी गडाचा उल्लेख येतो, नवमीला नव दिवसांचे पारणे आणि सप्तशतीचा जप होतो, आणि दशमीला अंबा सिंहावर बसून सीमोल्लंघनाला निघते. उदो म्हणजे देवीचा जयजयकार.
नवरात्र आरतीचे महत्त्व
महाराष्ट्रात नवरात्रीत रोज रात्री आरतीला हा अभंग घेतला जातो आणि ज्या तिथीचा दिवस असेल तो कडवा मुद्दाम म्हटला जातो. गोंधळ, जोगवा आणि जागरण या परंपरांचा उल्लेख आरतीतच आहे, म्हणून ती नवरात्रीच्या रीतीभातींशी जोडली गेली आहे. तुळजाभवानी आणि सप्तशृंगी या देवीस्थानांत ती खास मोठ्याने म्हटली जाते.
आरती माहिती
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
उदो म्हणजे काय?
उदो म्हणजे देवीचा जयजयकार. अंबाबाईच्या भक्तांमध्ये उदो बोला उदो असा घोष दिला जातो.
ही आरती नवरात्रीत कशी म्हणायची?
रोज धृवपद म्हणजे उदो बोला उदो ही ओळ घेऊन त्या दिवसाचा कडवा म्हटला जातो. नवमीला सगळे दहा कडवे म्हणण्याचीही प्रथा आहे.
सीमोल्लंघन म्हणजे काय?
दसर्याला गावाची सीमा ओलांडून जाण्याची परंपरा. आरतीच्या दहाव्या कडव्यात अंबा सिंहावर बसून निघते, असे वर्णन आहे.